Rekultywacja składowiska odpadów - kto, kiedy i dlaczego?

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami decyzję o zamknięciu składowiska odpadów wydaje się na wniosek podmiotu zarządzającego składowiskiem. Zgodę tą wydaje:

• regionalny dyrektor ochrony środowiska,
• marszałek województwa
• starosta.
• Wniosek o zamkniecie składowiska odpadów powinien zawierać następujące elementy:
• określenie technicznego sposobu zamknięcia składowiska lub jego wydzielonej części,
• datę zaprzestania przyjmowania odpadów do składowania,
• harmonogram działań związanych z rekultywacją składowiska.

UWAGA! W przypadku gdy:

• składowisko odpadów lub jego wydzielona część nie spełniają wymogów technicznych lub formalnych określonych przepisami prawa lub
• w wyniku przeprowadzonej kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdzi, że na składowisku odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, na którym składowane są odpady komunalne, co najmniej od roku nie są przyjmowane odpady, lub
• określona w decyzjach administracyjnych pojemność składowiska odpadów została zapełniona
• a zarządzający składowiskiem nie wystąpił z wnioskiem o zgodę na zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części - właściwy organ ze względu na lokalizację składowiska, wykonuje ekspertyzę. Na podstawie wykonanej ekspertyzy wydawana jest decyzja o zamknięciu składowiska odpadów. Kosztami sporządzenia ekspertyzy obciążony zostaje zarządzający składowiskiem.

Wszystkie powyższe procedury prowadzą do wykonania ważnego elementu procedury zamknięcia składowiska - rekultywacji.

Celem nadrzędnym prowadzenia procesów rekultywacji powinna być minimalizacja potencjalnego negatywnego oddziaływania na środowisko. W procesie zamknięcia składowiska odpadów lub jego części wykonuje się prace rekultywacyjne w sposób zabezpieczający składowisko odpadów przed jego szkodliwym oddziaływaniem na wody powierzchniowe i podziemne oraz powietrze, integrujący obszar składowiska odpadów z otaczającym środowiskiem oraz umożliwiający obserwację wpływu składowiska odpadów na środowisko.

Spotkać można wiele definicji procesu rekultywacji. W przypadku rekultywacji składowisk odpadów najwłaściwszym wydaje się określenie, że proces rekultywacji to przywracanie lub nadawanie nowych wartości użytkowych gruntu poprzez właściwe ukształtowanie terenu, poprawienie właściwości chemicznych i fizycznych, odtwarzanie gleby oraz uregulowanie właściwych stosunków wodnych z wykorzystaniem metod technicznych, biologicznych oraz zabiegów zmierzających do optymalnego zagospodarowania docelowego terenu.

           

Proces rekultywacji legalnego składowiska odpadów traktowany jest jako końcowy etap jego eksploatacji - całości lub części, np. jednej kwatery. W związku z powyższym do jego przeprowadzenia, na własny koszt zobligowany jest zarządca składowiska. Musi go zakończyć w okresie 5 lat od daty zaprzestania eksploatacji części składowiska lub jego całości. Najwłaściwszym podejściem jest planowanie, projektowanie i realizacja rekultywacji na wszystkich etapach działalności składowiska, m.in. poprzez kształtowanie właściwej struktury i kształtu składowiska.

           

Cały proces rekultywacji składowiska podzielić można zasadniczo na cztery etapy:

1 - Przygotowanie rekultywacji - sprowadza się do identyfikacji problemów rekultywacji, ustaleniu kierunków zagospodarowania oraz opracowania projektu rekultywacji. Kierunek zagospodarowania terenu określany jest w decyzji o kierunku rekultywacji. Jest on uzależniony od stanu zagospodarowania składowiska, jego formy oraz lokalnych warunków. Wyróżnić można następujące kierunki rekultywacji:

• leśny - kierunek ten realizowany jest głównie dla składowisk nadpoziomych, których sąsiedztwo stanowią tereny leśne lub zwarte skupiska roślinności,
• rolny - zalecany dla terenów docelowo płaskich, z rzędną zbliżoną do rzędnej otaczającego terenu, mających zapewniony odpływ wód powierzchniowych; na terenie uprawia się głównie rośliny pastewne - trawy lub prowadzi się wypas zwierząt,
• rekreacyjny - stosowany głównie dla składowisk nadpoziomych położonych na obszarze zurbanizowanym, w bliskim sąsiedztwie miast, w których okolicy nie występują większe wzniesienia,
• budowlany - stosowany najczęściej do składowisk docelowo płaskich; teren przeznaczany jest zazwyczaj do budowy lekkich konstrukcji.

           

Do głównych problemów wymagających rozwiązań, zidentyfikowanych w trakcie sporządzania projektu rekultywacji zaliczyć należy:

• zabezpieczenie wód podziemnych przed potencjalnym oddziaływaniem związanym z odciekami ze składowiska,
• zabezpieczenie środowiska przed emisją gazu składowiskowego,
• odtworzenie warstwy glebotwórczej,
• zagospodarowanie terenu w celu uzyskania docelowego kierunku rekultywacji.

2 - Rekultywacja techniczna - polega na ukształtowaniu bryły składowiska oraz wyeliminowaniu potencjalnych zagrożeń dla środowiska, poprzez wykonanie właściwych uszczelnień. Jej końcowym etapem jest odtworzenie gleb metodami technicznymi.

3 - Rekultywacja biologiczna - polega na wprowadzaniu roślinności w celu osiągnięciu wcześniej założonego celu.

4 - Monitoring efektów rekultywacji.