Biomasa to części organiczne, odpady, pozostałości rolnicze (roślinne i zwierzęce), odpady leśne i pochodzące z przemysłu rolno-spożywczego oraz odpady komunalne i  przemysłowe, które podlegają degradacji biologicznej.

Źródłem biomasy są:

• drewno z lasów, przesiek, sadów oraz odpadowe z przemysłu drzewnego,
• rośliny uprawiane do celów energetycznych,
• nasiona roślin oleistych (z których wytwarzane są estryfikowane oleje),
• ziemniaki oraz zboża wykorzystywane do produkcji alkoholu etylowego,
• organiczne odpady i pozostałości (gnojowica, obornik, osady ściekowe, odpady komunalne, z przemysłu spożywczego, rolnego, papierniczo–celulozowego).

Z czego wynika zainteresowanie biomasą?
W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie biomasą pochodzącą ze specjalnych plantacji roślin energetycznych, zwłaszcza że na energetyce zawodowej ciąży obowiązek spełnienia zobowiązań Polski odnośnie udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie energetycznym Polski. Oprócz działań o charakterze promocyjnym i wspierającym, wymaga także działań w zakresie monitoringu i bilansowania zużycia przez rozproszonych, indywidualnych użytkowników odnawialnych nośników energii. Jednocześnie spełnienie zobowiązań Polski odnośnie odnawialnych źródeł energii w bilansie energetycznym Polski wymaga włączenia do tych działań elektrowni i elektrociepłowni, tzw. energetyki zawodowej. Główne cele to:

• bezpieczeństwo energetyczne kraju,
• stworzenie szansy rozwoju lokalnych społeczności na utrzymanie niezależności energetycznej,
• stworzenie szansy rozwoju regionalnego,
• stworzenie nowych miejsc pracy, a także
• przyczynienie się do poprawy stanu środowiska.

Uwaga
W Polsce występują odpowiednie warunki dla upraw roślin energetycznych pod względem klimatycznym oraz ilości użytków rolnych.

 Jeśli chcesz porozmawiać na temat artykułu, kliknij tutaj

Musisz wiedzieć, że…
Podjęcie decyzji o założeniu plantacji energetycznej wymaga uwzględnienia:

• warunków siedliskowych,
• wymagań agrotechnicznych roślin,
• technologii zbioru i przechowywania biomasy,
• jakości surowca,
• technologii wykorzystania biomasy oraz
• opłacalności.
  

Jakie rośliny energetyczne możesz uprawiać?
Rośliny energetyczne, które nadają się do uprawy w Europie, to:

• słonecznik (Helianthus annuus),
• rzepak (Brassica napus ssp. Oleifera),
• inicznik (Camelina sativa) oraz
• wilczomlecz (Euphorbia lathyris).

Podobne,równie dobre zastosowanie mają trawy jednoroczne — zboża,sorgo, kukurydza — oraz wieloletnie trawy typu C3 (trzcina, mozgatrzcinowata) i C4 (miskanty, spartina, palczatka Gerarda, proso rózgowate, trzcina laskowa).

Wśród roślin energetycznych rosnących w Europie znaleźć można również zarówno szybko rosnące drzewa (wierzba, topola, eukaliptus), jak i byliny dwuliścienne, tzn. karczoch (Cynara),topi-nambur, sylfia, rdesty (japoński i sachaliński) i ślazowiec pensylwański. Potencjał plonotwórczy tych roślin waha się od kilkunastu do 25-30 t suchej masy z ha w ciągu roku i kilkakrotnie przewyższa plon słomy pozostającej po zbiorze zbóż i rzepaku.

Uprawy nadające się do wykorzystania energetycznego można podzielić na grupy:

• szybkorosnące, trwałe wieloletnie rośliny trawiaste, plonujące każdego roku(np. trzcina pospolita, miskant, proso rózgowate),
• rośliny drzewiaste szybkiej rotacji (np. topola, osika, wierzba),
• wieloletnie byliny dwuliścienne (np. rdesty, ślazowiec pensylwański, słonecznik bulwiasty),
• trawy roczne (np. kukurydza).

Drzewiaste plantacje szybkiej rotacji
Określenie „drzewiaste plantacje szybkiej rotacji" odnosi się do plantacji drewna twardego, rosnącego szybko w początkowej fazie wzrostuoraz mogącego rozmnażać się poprzez sadzonki oraz pędy.

Od kilku lat wzrasta zainteresowanie rolników uprawą wierzby. Najbardziej powszechne są odmiany Salix viminalis, Salix purpurae.Cechą charakterystyczną tego gatunku jest ich szybki wzrost. W wielu rejonach zwiększa się powierzchnia upraw wierzby, co łączy się z kolei z niebezpieczeństwem niekontrolowanego rozprzestrzeniania się chorób i szkodników.

Jakie odmiany warto wykorzystać?
Polecanymi odmianami do zakładania plantacji upraw energetycznych są wszelkie odmiany wierzby, które zostały już sprawdzone w polskich warunkach klimatycznych i glebowych. Przy doborze odmian weź pod uwagę rodzaj gleb i ich uwodnienie. Na zakładanej plantacji powinieneś umieszczać różne odmiany, aby charakteryzowały się inną wrażliwością na choroby.

Przygotowanie prawidłowej plantacji
Produkcja prawidłowo założonej i prowadzonej plantacji może trwać nawet do 20 lat, z możliwością 5-8–krotnego pozyskiwania drewna, wilości 10–15 ton suchej masy w przeliczeniu na 1 ha rocznie.

Dlaczego wierzba?

• Plantacje wierzby stwarzają możliwość wykorzystania gleb mało urodzajnych oraz zdegradowanych, a także dodatkowo utylizacji osadów ściekowych.
• Krzewiaste gatunki wierzby sadzone są w ramach rekultywacji terenów przemysłowych, ze względu na tolerancję na zanieczyszczenia. Do użyźniania gleb stosuje się często ścieki, osady ściekowe oraz gnojowicę.
• System korzeniowy wierzby jest zdolny do pobierania oprócz substancji odżywczych także metali ciężkich zawartych w ściekach i osadach.
• Gatunki wierzbowe wpływają również korzystnie na mikroklimat otoczenia oraz powstrzymują erozję gleby.

Serdecznie pozdrawiam
Małgorzata Latawiec

redaktor e-lettera
specjalisty ds. ochrony środowiska